Özellikle hobi olarak bahçecilik yapanların en çok merak ettiği konulardan biri de yazlık sebzelerin toprağa ekim zamanı oluyor. Konu toprağa ekim olunca herkes için doğru diyebileceğimiz tek bir tarih yok maalesef. Gelin nelere dikkat etmemiz gerekiyor beraber inceleyelim.
Öncelikle ticari bir kaygıyla üretim planlanmadığı sürece aceleci davranmanın bir faydası olmadığını belirtmek lazım. Toprak ısınmadan, gece sıcaklıkları belli bir seviyenin üzerine çıkmadan yapılacak ekimlerde bitkiniz üşüyecek ve gelişim sorunları yaşayacaktır. Bu nedenle havaların ısınmasını beklemek çok önemli. Mayıs ayına gelmemize rağmen bir anda havaların ne kadar soğuyabileceğini hep beraber görmüş olduk.
Bizim çiftliğimizde uyguladığımız prensip basit: “Toprak hazır olmadan fideyi veya tohumu toprağa emanet etme.” Toprak sıcaklığı 15-18°C’nin altına indiğinde özellikle hassas yazlık sebzeler (domates, biber, patlıcan) ciddi soğuk stresi yaşar. Kök gelişimi yavaşlar, hastalıklara kapı aralanır ve verimden büyük ödünler verirsiniz. Gece sıcaklıklarının 12-15°C’nin üzerine çıkması ise ekim için yeşil ışık sayılabilir. Bu konu organik ürün yetiştiriciliğinde, konvansiyonele kıyasla daha da önemli hale geliyor.
Bazı sebzeler için örnek vermek gerekirse;
Fideden veya tohumdan ekimin kendine göre artıları ve eksileri var. Soğuk iklimlerde domates, biber, patlıcan gibi bitkileri tohumdan yetiştirmeye çalışmak oldukça zordur. Bitkiden alınacak hasat da önemli ölçüde kısıtlanır. Diğer yandan baklagiller, kabak, salatalık gibi bitkiler ise hızlı büyüdükleri için tohumdan ekilebilirler. Hobi bahçelerinde fide kullanmak hem zaman kazandırır hem de başarı oranını artırır. Özellikle sera koşullarında önceden üretilmiş sağlam fideler, açık tarladaki ani sıcaklık dalgalanmalarına daha dirençli olur. Tohumdan ekim ise daha sabır ve dikkat ister.
Bizimki gibi bölgelerde sezonunda ürün yetiştirebilmek için seralar çok önemli. Hem fidelerimizi yetiştirmek, hem de ilkbahar donlarına karşı yazlık sebzeleri koruyabilmek açısından sera yetiştiriciliği yapıyoruz. Havalar biraz daha ısındıktan sonra ise yazlık sebzelerimizi Mayıs ve Haziran aylarında tarlamıza ekmeye başlıyoruz. Ancak serada bile toprak sıcaklığına dikkat etmek şart. Açık alanda ise risk daha yüksek; bu yüzden “son don tarihi”nden en az 2 hafta sonrasını beklemek önemli. Daha erken dikmek için ise agril dediğimiz don örtüleri ile bitkileri açık alanda korumak gerekiyor. Ticari üretimde planlama çok daha kritik. Birkaç gün erken dikmek bile dönüm başına tonlarca verim kaybına yol açabilir. Hobi bahçesinde ise deneme yanılmaya daha fazla alan var ama yine de toprağın “canlı” olduğunu unutmamak lazım.
Bazı basit tavsiyler;
Sonuç olarak, yazlık sebzelerin ekim zamanı takvime değil, toprağın ve havanın gerçek durumuna göre belirlenmeli. Acele etmek yerine toprağı dinlemek, uzun vadede çok daha faydalı sonuçlar doğuracaktır. Gelecek hafta başka bir konuda görüşmek üzere.
